Op de meeste Indonesische eilanden (hoofdzakelijk omdat het moslimgeloof daar overheerst) is alcohol vrijwel alleen te verkrijgen in de duurdere hotels en in de toeristische plaatsen. Het mag ook enkel daar genuttigd worden. Bali is een hindoeistische uitzondering in het islamitische Indonesie, daarom is alcohol op dit eiland geen taboe. Toch wil de overwegend islamitische regering van Indonesie een stokje steken tegen overmatig alcoholgebruik. Gexefmporteerde alcohol is relatief duur omdat er een hoge belasting (300% !!!) op wordt geheven. Zo kost een fles Amaretto op Bali ruim 60 euro. Dit vraagt natuurlijk om het illegaal invoeren van alcohol. Er werd onderhandeld met corrupte douaniers en flessen die eigenlijk voor duty-free winkels bestemd waren, werden doorgesluisd naar hotel- en restauranteigenaars in de toeristische gebieden. Deze illegale handel kost het land jaarlijks miljoenen dollars aan misgelopen accijns. De Indonesische regering heeft daarom forse maatregelen genomen en de controle is behoorlijk verscherpt.

Toen we op de website van indonesiepagina.nl het onderstaande artikel lazen, begrepen we waarom op Ko z’n verjaardag (14 juli jl.) geen alcohol geschonken kon worden…

Personeel Garuda steelt alcohol uit trolley’s vliegtuigen

DENPASAR – Volgens de website kompas.com heeft de politie op het internationale vliegveld Ngurah Rai op Bali een netwerk dieven opgepakt. Zij zouden het gemunt hebben op de alcoholische dranken aan boord van vliegtuigtrolleys van Garuda Indonesia, bestemd voor business class passagiers met een transit in Bali.
Er zijn duidelijke aanwijzigingen dat de georganiseerde diefstal gepleegd werd door meerdere medewerkers van Garuda Indonesia zelf, dochterondernemingen of bedrijven die ingehuurd zijn door de maatschappij voor grondwerk op het vliegveld.
De diefstal kwam aan het licht tijdens een inval door de politie op de vrachtterminal van de luchthaven op 14 juli jongstleden. Tijdens de verrassingsinspectie werden onder meer tassen van medewerkers gecontroleerd. Daar werden geimporteerde alcoholische versnaperingen aangetroffen. De politie wist toen vrij snel te achterhalen dat de alcohol gestolen was van een verzegelde trolley die zich in de business class van een geparkeerd Garuda-toestel bevond.
De man die opgepakt is met de gestolen goederen, Boddy, werkt op het vliegveld en zou opgetreden hebben als een opvangnet voor gestolen flessen alcohol. I Nyoman Sugara, Made Yoga, Nengah Suarta en Gusti Putra, allen medewerkers van Garuda Indonesia, zouden de alcohol stelen uit de vliegtuigen.
De politie maakte bekend dat de dieven zich voordeden als afvalophalers voor geparkeerde vluchten. Sugara werkte bij de schoonmaakdienst en haalde de alcohol van boord zodat ze aan Made Yoga, een chauffeur van een cateringbedrijf, konden worden overhandigd.
De alcohol zou eenvoudigweg uit een verzegelde trolley gehaald worden en via een afvalcontainer van boord gehaald worden. De politie heeft alle verdachten opgepakt en slaagde er bovendien in 20 liter sterke drank als bewijsmateriaal in beslag te nemen.

Bron: http://blog.indonesiepagina.nl/entry/201107291031/personeel_garuda_steelt_alcohol_uit_trolley_s_vliegtuigen.php

 

Zaterdag 23-07-2011

Er is een tijd van komen en er is een tijd van gaanx85 en vandaag gaan we weer op weg naar huis.
Deze laatste ochtend pakken we de tassen weer in. We kunnen de spullen in de kamer laten staan, want we hoeven pas om 13.00 uur de kamer uit. Wij gaan nog even een bakkie doen bij Starbucks en de Stroopwafels nemen een laatste duik in het zwembad.
We sturen een smsx92je naar Gusman en hij reageert daarop dat Su & hun oudste dochter Ivon net vertrokken zijn met de brommer en we ze wel op het vliegveld zullen treffen. Dat is leuk! Zien we ze toch nog even. Rond een uur of twaalf in het restaurant van Bakungx92s afgesproken met de Stroopwafels. Helaas is het nu echt tijd om te vertrekken.
Zoals afgesproken brengt Gede ons naar het vliegveld. Daar staan Su & Ivon op ons te wachten. Zij stopt Denise en mij een plastic tasje in de handen: een kilo kacang, zodat we zelf pindasaus kunnen maken!
Ik had me nog zo voorgenomen niet te gaan huilen, maar als ik bij Su de tranen in haar ogen zie verschijnen, houd ik het ook niet meer droog! Vorige keer had ik er minder moeite mee, want toen wisten we dat we elkaar na 8 maanden weer zouden zien. Nu is het onbekend wanneer we weer terugkomen op Bali. En dan doet afscheid nemen pijn!!
Op de luchthaven checken we in en betalen we de vertrekbelasting van RP 150.000. Als je geen rupiahs meer hebt, dan mag dat ook in eurox92s, maar onze ervaring is dat je dan wel meer betaald.
Bij de laatste controle komen we allemaal zonder gepiep door het controlepoortje, alleen Marcel niet; die moet zijn schoenen uitdoen! x93Weten jullie het zeker?x94, vraagt hij nog aan de heren van de beveiliging. Hij maakt een gebaar van x91stinkvoetenx92 door zijn neus dicht te knijpen. Die Balinezen lachen. Trek maar snel die schoenen weer aan!

Het is een superheldere dag en als we opstijgen zien we de vulkanen van Bali scherp tegen de horizon afsteken. Met pijn in mijn hart neem ik weer afscheid en ik blijf net zo lang uit het raampje kijken tot ik het eiland niet meer kan zienx85
 
In de loop van de avond komen we aan op Kuala Lumpur. Ook nu weer moeten we naar de andere terminal, maar daar hebben we tijd genoeg voor. De aerotrain is opnieuw een belevenis voor Valerie en Yasmine. We hebben ruim tijd om te shoppen in de leuke en mooie taxfree winkels (altijd leuk: ik mag zelf mijn verjaardagscadeautje uitzoeken, wel met goedkeuring van mijn man natuurlijk!) en nog even wat te eten. Dat wordt een Whopper bij de BurgerKing. Valerie heeft zox92n trek dat ze een hele hamburger in haar eentje wegwerkt en Denise genoegen moet nemen met wat patatjes en een slok cola.

De vlucht naar Amsterdam vertrekt pas laat op de avond. Bedtijd dus. Helaas moeten we nog even wakker blijven, want we vertrekken pas om half een x92s nachts met een half uur vertraging. Natuurlijk krijgen we aan boord nog een maaltijd en zijn er weer films te kijken en computerspelletjes te doen, maar de meeste mensen kiezen er voor om toch wat te proberen te slapen. Na het eten doe ik mijn ogen dicht en ik sta er later zelf verbaasd van dat het me voor een keer gewoon lukt om een paar uur achter elkaar te slapen!

Zondag 24-07-2011

Vroeg in de ochtend x96 kwart over zes x96 landen we op een zeer regenachtig Schiphol. Het is eind juli, maar het lijkt wel herfst! Als we onze tassen bij de bagageband hebben gehaald, zien we aan de andere kant van de glaswand Marcelx92s broer Ferdinand staan. Enthousiast zwaaien we terug. Wat leuk dat hij ons daar staat op te wachten. En als we de aankomsthal in lopen, zien we dat ook Marcelx92s moeder daar staat te wachten. Fijn om zo terug in Nederland verwelkomd te worden. Maar nu is de vakantie echt afgelopen. We hopen dat de Stroopwafels een geweldige Bali-belevenis hebben gehad, wij in ieder geval wel!!! Thuis kunnen we met de fotox92s terugkijken op een zeer geslaagde vakantie. We hebben opnieuw genoten van het eiland, het eten en de vriendelijkheid en gastvrijheid van de mensen van Bali. Voor ons is het zeker dat we teruggaan, maar wanneerx85? Hopelijk snel!

Vrijdag 22-07-2011

Vandaag de laatste volle dag op Bali en het is er weer een ter x91vrije bestedingx92. Wij gaan zonder de Stroopwafels een dagje met met onze Balinese vriend Gede op stap. Hij brengt ons naar een aantal typisch Indonesische warenhuizen: Krisna (waar Ko eerder is geweest met de Stroopwafels om Balinese kleding te kopen) en Ramayana in Denpasar. Indonesische producten en souvenirs zijn hier goedkoper dan in de meeste handwerkwinkels. De prijzen zijn hier om te gillen, dus je begrijpt: ik ben helemaal los gegaan met shoppen!
Gede vraagt of wij hem kunnen helpen met een probleempje dat hij met e-mail en facebook heeft en dus gaan we bij Starbucks wat drinken en proberen we met onze laptop in te loggen op het gratis WIFI-netwerk. Helaas: verbinding maken lukt niet door een probleem met de router.
Na een bezoek aan het grote winkelcentrum Galleria, ben ik wel een beetje uitgewinkeld (ja, je leest het goed!!) en gaan we terug richting Tuban. We rijden nog even langs Seminyak en brengen een bezoek aan de modezaak waar Gedex92s vrouw Ilu werkt. Ze is blij verrast met ons onaangekondigde bezoekje en wij vinden het leuk om te zien waar zij werkt. De eigenaar van de winkel is een Italiaanse modeontwerper, maar de fashion die hij ontwerpt is niet bepaald mijn stijl (zeker de prijzen niet!).
We gaan nog even wat drinken bij een tentje waar ze gratis WIFI hebben, maar ook hier lukt het niet om verbinding te maken. Dan blijkt dat ze net twee dagen een router hebben staan en dat die nog een beetje last van kinderziektes heeft: het ene moment doet x91ie het wel en het andere moment niet. Zuchtx85 welkom op Bali, zeggen wij dan.
 
Gede brengt ons terug naar Bakungx92s Beach en we spreken met hem af dat hij ons de volgende dag om kwart voor twee komt ophalen en ons naar het vliegveld brengt. Bij de receptie ligt een briefje van de Stroopwafels met de mededeling dat we ze op het strand kunnen vinden bij een voor ons x91bekend restaurantjex92. We kleden ons snel om en gaan richting Pantai.
Hier doe ik verkoopster Mona eindelijk een plezier: ik koop voor het eerst in jaren wat armbandjes bij haar. Doe er dan maar gelijk tien! En ja hoor, er kan ook nog een lachje vanaf!
Op onze laatste avond een perfecte zonsondergang: geen bewolking!!!! Helaas verloopt niet de hele avond perfect. Gusman & Sulasi zouden om half 9 hier zijn, maar dan blijkt dat Gus ziek is en niet kan komen. Hij ligt al twee dagen ziek op bed (paar dagen geleden heeft hij ons verteld dat hij zox92n last had van duizelingen wat een familiekwaal schijnt te zijn) en dat baart ons zorgen. Hopelijk is hij snel hersteld. De avond verloopt dus iets anders dan gepland. Omdat de Stroopwafels al naar het hotel terug zijn, gaan wij een waterpijpje roken bij Ma Joly, een vrij luxe restaurant naast Pantai. Best een romantisch plekje met al die kaarsjes en kussentjes op het strand. Helaas niet zox92n lekkere shisha als in Ubud, dus na een half uurtje is het al klaar. We lopen nog even door naar Discovery Shopping Mall en gaan bij Starbucks even kijken of we daar wel kunnen internetten. En zowaar! Het lukt. Helaas trage verbinding, dus houden we het snel voor gezien en gaan we naar Bakungx92s terug en duiken ons bedje in. Nog even tv kijken: het NOS-journaal op de BVN geeft schokkende beelden weer van een aanslag in Noorwegen. Het doet een beetje onwerkelijk aan en de berichtgeving is nog vaag. Snel de tv uit, geen zin in dit soort negatieve berichtgeving, terwijl wij hier nog aan het genieten zijn op Bali. Thuis horen we vast nog wel wat er allemaal gebeurd isx85

Donderdag 21-07-2011

Ja, ja, Ko schrijft een persoonlijk stukje voor onze blog:

Voor Suus is het vandaag weer een duikdag, ze gaat als de weersomstandigheden dit toelaten duiken bij Manta Point. Dit ligt ten zuiden van Nusa Penida (eiland voor de zuidoostkust van Bali). Gezien de wind die we gisteren op het strand van Sanur hebben gezien zal het snorkelen niet echt gaan, dit met de eerdere ervaringen bij Menjangan eiland vorige week. Ik (Ko) en de Stroopwafels hebben een dag ter vrije besteding en gaan op zoek naar x91oleh-olehx92 (dit is niet een nieuw carnavalsliedje, maar de Indonesische vertaling voor cadeautje/souvenir en spreek je uit als x91oleg-olegx92). Na het winkelen het zwembad ingedoken en geluncht: pizza & bir Bintang op Bali: wat een smakelijke combi!

En hier volgt mijn verslag:

Ik ben nog ver weg in dromenland als mijn telefoon overgaat en het is niet mijn wekker. Omdat de telefoon op de rand boven het bed ligt, heb ik x91m zo te pakken. In eerste instantie hoor ik niets, maar op het moment dat ik de verbinding wil verbreken, meldt een keurige mannenstem zich: x93Goedenavond, u spreekt met de KPNx94. Die man kan er niets aan doen, maar hij belt wel op een heel ongewenst tijdstip: het is half 3 x92s nachts in Bali. Een beetje chagrijnig deel ik de man mede dat ik niet gexefnteresseerd ben en verbreek de verbinding. Zo irritant dit!
Het duurt even voor ik weer in slaap val en dan lijkt het net of de wekker kort daarna al afgaat. Helaas, het is toch echt kwart over zes, ik moet eruit. Maar er zijn x91verzachtende omstandighedenx92: ik ga vandaag duiken met de indrukwekkende mantarog. Een duik om niet te missen!

Om zeven uur word ik opgehaald door de chauffeur van Joex92s Gone Diving. x91Lekker op tijd!x92 denk ik nog, maar dan blijkt dat we nog een paar gasten in Kuta moeten ophalen en dat duurt iets langer dan verwacht, waardoor we uiteindelijk pas om kwart over acht in Sanur zijn. Met 3 Nederlanders en 2 Australixebrs en onze gidsen Mariana en Adhi stap ik aan boord van de speedboot, die ons in 45 minuten naar Nusa Penida vaart. Ik had een pittige overtocht verwacht, maar vergeleken bij Menjangan stelt dit niets voor!

Duiken bij Nusa Penida & Nusa Lembongan
Nusa Penida en Nusa Lembongan zijn twee eilandjes ten zuidoosten van Bali. Je kunt hier indrukwekkende wandduiken en stromingsduiken maken en je vindt hier x96 in het seizoen x96 de spectaculaire manta en zonvis (mola-mola). Het onderwaterleven is hier zeer kleurrijk en het koraal gezond. De duikstekken rondom deze eilandjes zijn dan ook erg populair. Een locatie die zeker niet op je duikwenslijstje mag ontbreken.

Manta Point
Een van de populairste duiksites is Manta Point, ten zuidwesten van Nusa Penida. De hoofdattractie hier is, zo als de naam al doet vermoeden, de mantarog (manta ray). De mantax92s cruisen rondom een rots in grote groepen vlakbij de oppervlakte. De roggen hebben een indrukwekkende spanwijdte van 2 tot 4 m en zijn heel vriendelijk naar duikers toe, kennelijk vinden ze luchtbellen tegen hun buik fijn.
Door de rotsachtige kustlijn die stijl naar beneden gaat ontstaat hier een behoorlijke golfslag. Gedurende de dag wordt golfslag steeds heftiger, daarom is het raadzaam vroeg te duiken. De zandbodem is op ongeveer 18 meter. Het water komt hier rechtstreeks uit de oceaan en is daardoor wat kouder (22-26 graden). De mantax92s komen hier om te eten en in het seizoen zijn ze hier heel vaak. Je hebt echter nooit 100% garantie dat ze er zijn, omdat ze natuurlijk de hele oceaan tot hun beschikking hebben. Als de mantax92s er niet zijn dan is er niet veel meer te zien dan wat tonijn, makreel, zee, zand en je buddy, maar als ze er wel zijn is dit een duik die je nooit zult vergeten. Na een duik hier kun je alleen maar respect hebben voor deze wondermooie beesten.
 
De duik bij Manta Point is voor mij toch wel de meest indrukwekkende duik van deze vakantie.
Er liggen aardig wat boten in de baai en ik vermoed dat er heel wat duikers onder water zijn. Terwijl we bezig zijn met het aantrekken van onze duikset, stoot duikgids Mariana me aan: x93Look! Manta on the surface!x94. Ik kijk in de richting waar zij naar wijst en zie nog net een tipje van de vleugel van de rog boven de golven uitkomen. Ik kan echt niet wachten tot ik in het water lig.
De andere duikers trekken twee duikpakken over elkaar heen omdat het water zo koud schijnt te zijn. Kom ik daar aan met mijn 3 mmx85 Wanneer ik me achterover in het water laat vallen is het even schrikken: 23 graden is inderdaad redelijk frisjes vergeleken bij de 27 graden op de andere duiksites. Maar ik weet mijn mededuikers pas echt te shockeren door te vertellen dat ik afgelopen jaar in Nieuw-Zeeland heb gedoken met 14oC mxe9t een natpak (dat was weliswaar een dubbel 7mm, maar toch).
We laten ons zakken naar een meter of vijftien en zwemmen naar de plek waar de mantax92s moeten zijn. De duikspot valt eerst even tegen; er is weinig echt mooi koraal en het zicht is niet super. Dat laatste is ook wel logisch: manta's eten plankton en houden zich dan ook het liefst op in water met stroming waar inderdaad iets minder zicht is. 

Filmpje dat ik gemaakt heb tijdens mijn duik @ Manta Point:

Er zijn bij Manta Point nog meer duikers dan op een drukke zomerse zondag in Vinkeveen en daar baal ik wel een beetje van. Dat wordt nog moeilijk om een manta op de foto te krijgen zonder dat je een andere duiker in beeld hebt. Het wachten wordt beloond: na een kwartier verschijnt er een grote zwarte schim in de verte, die steeds dichterbij komt… en uiteindelijk recht boven me zwemt! Prachtig hoe dit enorme beest op het laatste moment van richting verandert en over je heen lijkt te vliegen!
Na 35 minuten is bij de wat minder ervaren duikers de lucht al op, terwijl ik nog meer dan 100 bar over heb. Ik gebaar naar buddy Jan-Willem, die zit ook nog ruim in zijn lucht en met handgebaren maken we duikgids Mariana duidelijk dat we graag nog even willen blijven. Gids Adhi gaat met de rest van de groep naar boven, terwijl wij nog even mantax92s blijven spotten. Na 50 minuten maken wij ook onze safety stop en pikt de boot ons op.
 
We varen naar de andere kant van Nusa Lembongan waar we een stromingsduik (drift dive) gaan maken bij Jack Point. Bij Nusa Penida is driftduiken xe9xe9n van de meest voorkomende duiken. De stromingen zijn niet altijd goed te voorspellen. Luister daarom goed naar je gids en volg hem of haar onder water. Een paar meter hoger of lager kan al betekenen dat je in een andere stroming (versnelling) terechtkomt en je elkaar kwijt kunt raken.
We duiken bij Jack Point naar 12 meter diepte naar een zandbodem met velden koraal en koraalformaties. Kleurrijke zachte koralen, waaiers en harde koralen groeien er in overvloed. Ze bieden onderdak aan rifvissen, naaktslakken, en andere kleinere vissoorten. Deze stromingsduik langs de koraalhelling zorgt voor een gezonde portie adrenaline. Jammer dat een van de andere duikers al na een half uur door zijn lucht heen is. Omdat we als groep bij elkaar moeten blijven, is het een kort duikje van slechts 35 minuten. Jammer, maar het is niet anders.

We varen fullspeed weer terug naar Sanur, waar we even moeten wachten op vervoer. Met het meest verrotte busje dat hier in de omgeving rondrijdt, worden we naar Joex92s Gone Diving teruggebracht. Ik zit voorin naast de chauffeur en zie de bedrading los onder het dashboard hangen. Het busje maakt veel geluid, maar vooruitkomen? Hahaha, uiteindelijk bereiken we dan toch nog het duikcentrum. Hier staat een heerlijke lunch voor ons klaar: nasi campur. Onder het genot van dit indofood praten we na over onze twee duiken. De eerste duik met de mantax92s was voor iedereen de mooiste ervaring!
Gelukkig doet het creditcardapparaat het nu en kan ik mijn duiken afrekenen (ook die van de eerste keer) en worden we naar Kuta/Tuban teruggebracht. Voldaan kom ik bij Bakungx92s terug, waar de anderen al naar de kamer terug zijn. Ik had ze nog wel in het zwembad verwacht. Nou ja, dan duik ik maar even onder de x96 koude x96 douche door om het zout van me af te spoelen.

We gaan x91s avonds voor de verandering niet eten bij Pantai, maar bij Cafxe9 Batan Waru (juist, dezelfde als in Ubud). Heerlijk Indonesisch eten en leuke muziek (gelukkig geen x91fluitje-roer-me-nietx92) van o.a. een van onze favoriete bandjes Coldplay! Yasmine heeft sjans van een van de obers. Zes jaar en dan al flirten, zo grappig!

Woensdag 20-07-2011

De tassen zijn ingepakt en na het ontbijt checken we uit. Vandaag de laatste eilandetappe: van Ubud naar Klungkung en via Sanur terug naar het zuiden. Vanavond slapen we weer in Tuban, de plek waar we bijna 3 weken geleden aan onze Bali-toer begonnen. Wat zijn de weken snel voorbij gegaan!
Zoals gezegd gaan we naar Klungkung, een typisch Balinese stad, maar wel met een Nederlands verleden.
 
Klungkung
De stad Klungkung is gebouwd rond de Puri Semarapura (Paleis van de God der Liefde) en was tot begin 1900 hoofdstad en voormalige residentie van de koningen van Bali. Het paleis werd verwoest na de Nederlandse invasie in 1908 en de puputan, de massale zelfmoord van de koninklijke familie. Alleen de poort, de tuin en twee paviljoens zijn bewaard gebleven.
Het Bale Kambang (drijvende paviljoen) is het hoogtepunt van de gebouwen die er nog staan. Kerta Gosa is het Paviljoen van de gerechtigheid. Rechters losten hier problemen op die niet binnen families of dorpsgemeenschappen konden worden opgelost. Het was begin 1900 het hoogste rechtscollege van het eiland. De kleurrijke plafondschilderijen verbeelden de straffen en beloningen. Sommige plaatjes zijn best wreed en bloederig te noemen. In werkelijkheid hoefde je niet echt in de kookpot en werden de handen van de dief niet afgehakt, maar de tekeningen moeten wel duidelijk maken wat het verschil is tussen goed en kwaad en wat je straf zou kunnen zijn. Er is ook nog een klein museum met oude Hollandse kranten en veel militaire spullen.
 
Veel politie langs de weg naar Klungkung, het lijkt erop dat er belangrijk bezoek langskomt, want men is in de hoogste staat van paraatheid. Heel toevallig blijkt er een delegatie (waaronder de vicepremier van Indonesixeb) in Klungkung te zijn, precies op het moment dat wij het Kerta Gosa Park willen bezoeken. We moeten even wachten voor we de paviljoens kunnen bezoeken, dus gaan we eerst maar even het kleine museum bekijken. Er is niet veel veranderd, nog steeds vette vingers op de vitrines en stoffige bordjes met summiere uitleg.

We rijden door naar Sanur. De rit duurt langer dan gepland omdat er aan de weg gewerkt wordt en er veel vrachtwagens op de weg zijn. Tegen een uur of twee komen we aan in Sanur We gaan lunchen bij het Bonsai Restaurant. De eigenaar van het restaurant is niet geheel onverdienstelijk in het kweken van bonsaiboompjes, gezien de hoeveelheid prijzen die hij heeft gewonnen.
Het waait behoorlijk in Sanur en ik hoop dat er morgen minder wind staat, anders wordt het een pittige overtocht naar Nusa Penida, waar ik ga duiken.
Na de lunch volgen we de weg naar het vliegveld en komen zo in Tuban uit. We worden weer gastvrij onthaald bij Bakungx92s Beach en voor de verandering zijn onze kamers nu wel klaar om betrokken te worden. Wij schuiven 2 deuren op, maar we zitten nu wel in een kamer naast de Stroopwafels (503, 504 en 505). Heerlijk verfrissende duik in het zwembad van Bakungx92s: zo, dat is toch echt veel warmer dan het badwater van Saren Indah in Ubud!

x92s Avonds zoeken we voor de zonsondergang weer een plekje op het terras bij Pantai. Wat een heerlijk stekkie is het toch! De loempiax92s van Pantai zijn overduidelijk favoriet en krijgen zelfs de goedkeuring van ons meest kritische jurylid Yasmine, waarmee ze op een eervolle eerste plaats van de Bali Loempia Top 3 belanden. Wil toch nog even vermelden dat er deze vakantie meer dan 100 loempiax92s door ons opgegeten!!!

Bali Loempia Top 5
1. Pantai: heerlijk knapperig aan de buitenkant, goede vulling en lekker rood sausje
2. Kayuputih: de zelfgemaakte loempiax92s van Sri Gati & Surmini
3. Villa Taman di Blayu

Na het eten nog even ons wandelingetje langs het strand en een bakkie bij Starbucks ter afsluiting van de dag.

Dinsdag 19-07-2011

Het oorspronkelijke plan was dat Gede ons vandaag zou rondrijden, maar x91change of plansx92: er is een ceremonie tussengekomen en Gede heeft zich afgemeld, dus gaat Ko zelf rijden. Van tevoren even met de Stroopwafels afgestemd wat ze graag willen zien en de keus is gevallen op de heilige bron van Tirta Empul. Als extraatje brengen we eerst nog even een bezoek aan Goa Gajah.
 
Goa Gajah (Olifantgrot)
De Goa Gajah betekent letterlijk 'olifantgrot' en is een tempel die in een grot is gebouwd. Het ligt ten oosten van Peliatan vlakbij Ubud in het midden van Bali. De tempel stamt uit de 11e eeuw. De ingang van de grot is versierd met uitbundig beeldhouwwerk. Het monsterachtige hoofd dat boven de ingang hangt (= dit is een heks en gxe9xe9n olifant, wat veel mensen denken) lijkt met zijn handen de rots op te tillen. Soortgelijke decoraties zijn ook terug te vinden op Java. Binnen vind je een beeld van Ganesha, de hindoegod met het olifantenhoofd (vandaar de benaming x91olifantgrotx92).
Let op: hier lopen 'opdringerige gidsen' i.p.v. apen rond. Als je een gids wilt, dan wel afdingen op zijn vraagprijs en fooi is afhankelijk van zijn diensten. Pas na afloop betalen!!!

Vanaf Goa Gajah is het een kwestie van de weg naar het noorden volgen en dan kom je vanzelf in het plaatsje Tampaksiring uit. We moeten even op de oprit van de president keren, want we hebben het bordje Tirta Empul gemist en zijn te ver doorgereden. Al gauw is de juiste ingang gevonden. Sarongs om, want we betreden een tempelx85

Pura Tirta Empul / Tampaksiring
De Pura Tirta Empul is een heilige brontempel en een van de belangrijkste tempels op Bali. De tempel is gebouwd in 962 n.C. Desondanks is een groot gedeelte van de structuur relatief nieuw. In 1969 is de tempel compleet gerestaureerd waardoor alles er weer mooi en netjes uitziet, maar het antieke gevoel is ietwat afgenomen. In 1954 heeft oud-president Sukarno zijn zomerpaleis, istana negara, op een bergtop bij Tirta Empul laten bouwen.
In een aantal rechthoekige zwembaden van het tempelcomplex borrelt bronwater op. Het water van Tirta Empul wordt als zeer heilig beschouwd vanwege de magische, helende krachten die het water zou bevatten. De geiser zou geschapen zijn door de god Indra. Al het water dat wordt gebruikt bij crematies in Bali komt hier vandaan. Vanuit heel Bali komen er mensen langs om in het heilige water te baden voor gezondheid en geluk. Je kunt hier dan ook dagelijks uitgebreide offerrituelen zien. Let op! Het is verplicht om een sarong te dragen en niet te bloot gekleed te gaan wanneer je de tempel bezoekt!!!

De laatste keer dat wij hier waren (2007) waaide het echt keihard – staartje van een hurricane – en toen waaide een van de tempelgebouwtjes (dak op 4 palen) om en stortte tevens een gedeelte van een muur in. Vorm van ramptoerisme? Ze hebben de muur opnieuw gemetseld en ook het tempeltje staat weer keurig overeind en strak in de verf.
Er zijn wat toeristen die de traditionele reinigingsceremonie doen en wat onwennig in het koude water stappen. Ze wassen hun gezicht bij de fonteinen en prevelen een gebedje en dat meerdere malen. Volgens de traditie heeft elk van de 15 fonteinen een specifieke functie: geestelijke reiniging, wegwassing van het kwaad, tegengif. Uit de natuurlijke zoetwaterbron op een hoger niveau borrelt het water uit de bodem van de baden. Het water is zo helder dat de planten op de bodem, vissen en grote alen duidelijk zichtbaar zijn. Omdat men gelooft dat uit deze bron het elixer van de onsterfelijkheid borrelt, is ze omringd door een muur om ontheiliging te voorkomen.
 
We rijden terug naar Ubud waar we in eerste instantie gaan zitten bij een restaurant met uitzicht op de rijstvelden x96 althans, dat beweert het bord bij de ingang. Het uitzicht valt echter tegen en de muziek staat vrij hard: Balinese muziek met zox92n irritant fluitje (fluitje-roer-me-niet noemen wij dat). Denise maakt de opmerking x93ik word een beetje agressief van dat fluitjex94 en dat vind ik nog zacht uitgedrukt. Ik heb ineens geen zin meer om hier te blijven en zou veel liever bij de pizzeria hiernaast gaan eten. Yasmine trekt ook al een gezicht van x91geen zin in nasix92, dus spreek ik mijn gedachten uit.  Ik zie enige aarzeling op de gezichten van de anderen, maar ik sta op en loop het restaurant uit. We hebben nog niets besteld, dus voel ik me totaal niet bezwaard om op te stappen! Geen spijt dat we vervolgens een deur verderop bij Pizzeria Bagus gaan lunchen, want daar hebben ze de lekkerste pizzax92s van Ubud!!!
 
Vlak voor het donker wordt lopen we door het Monkey Forest naar het centrum van Ubud. Na zessen kun je zonder kaartje het apenbos in lopen en voor ons is het de eerste keer dat wij ons daar in wagen. Zo lang je geen eten bij je hebt en je de apen met rust laat, word jij ook niet lastig gevallen. Heel even is er een apenrelletje: hoop gekrijs en een aantal apen, dat rustig op een muurtje zit te vlooien, kijkt geschrokken op. Ik denk dat er even een momentje van rangorde bepalen nodig was: monkey business!

Wij gaan vanavond eten bij Warung Dayux92s. De Stroopwafels zijn door onze enthousiaste verhalen toch wel nieuwsgierig geworden naar de x91rijstafelx92 met xe9xe9n T. Gelukkig valt het ze niet tegen, pffffx85
Na het eten gaan zij terug naar het hotel en wij lopen naar de XL Shisha Lounge voor een waterpijpje en nemen we de laatste shuttlebus terug naar Saren Indah.
 

Maandag 18-07-2011

Vandaag een dag x91ter vrije bestedingx92: na een gezamenlijk ontbijt, met een bijzonder dikke banana pancake die als een baksteen op de maag valt, scheiden onze wegen zich en gaan wij met zx92n tweetjes op pad. Het is nog heerlijk rustig in het centrum van Ubud. Pas tegen het eind van de ochtend komen de meeste parawisata-bussen (met toeristen) deze kant uit, dus nog even genieten van de rust.
 
Ubud
Ubud is de culturele x91hoofdstadx92 van Bali. Rondom Ubud liggen verschillende ambachtsdorpen en in de plaats zelf worden vele soorten traditionele dansvoorstellingen gegeven. Verder kun je hier heerlijk shoppen. De winkeltjes bieden over het algemeen net even wat leukere spullen dan in Kuta/Sanur (tenminste, dat vinden wij). Ubud is weliswaar toeristisch, maar wat relaxter dan het overdrukke Kuta/Sanur. Aan het eind van de middag gaan de vele dagtoeristen weer terug naar hun hotels aan de kust en wordt het een stuk rustiger in Ubud.
De hoofdstraat van Ubud is Jalan Raya Ubud en samen met de Jalan Monkey Forest het belangrijkste winkelgebied. De beste tijd om te winkelen is laat in de middag of vroeg in de avond. Het is dan wat koeler, het verkeer neemt af en de vele restaurantjes zijn uitnodigend verlicht. In de hoofdstraat zijn veel interessante winkeltjes, kleine bedrijfjes en kunstgaleries. Ook erg leuk is het Puri Saren. Dit is een paleis, gelegen aan de hoofdstraat van Ubud. 's Avonds kun je hier traditionele dansen zien (kaartjes voor deze dansvoorstelling kun je op diverse plekken kopen, kijk maar naar de uithangborden, of je kunt ze ter plaatse bij de ingang kopen).
 
Bij Starbucks drinken we een frappuccino en daarna brengen we een bezoekje aan de pasar (markt), waar ik een paar mooie batiksarongs voor een goede prijs op de kop tik. Het gebruikelijke spel van aanbod en tegenbod: afdingen of x91tawarrenx92 is hier normaal en de aanhouder wint (meestal). De verkoopster begint met de belachelijke startprijs van RP 250.000 en uiteindelijk betalen we voor vier stuks RP 200.000 (en dan hebben we waarschijnlijk nog teveel betaald!). Onze bankbiljetten worden op rituele wijze afgeslagen x91for good luckx92 (vergelijkbaar met een kruisje slaan).
We staan later verbaasd te kijken naar andere toeristen die hier hun aankopen doen: niemand dingt hier af? Aduh!
  

Inmiddels is het al kwart over 12, dus lopen we terug naar de Starbucks, waar we om half een met Gus & Su hebben afgesproken. Ko verstopt zich achter een busje en ik loop naar de Gussies. x93Hey, apa kabar?x94, begroet Su mij en kijkt vervolgens over mijn schouder. x93Where is Marko?x94. Ik trek een serieus gezicht en zeg: x93Oh, maar ik ben alleen gekomenx85x94. Even lijkt het erop dat Gus & Su het nog geloven ook en dan komt Ko achter het busje vandaan. x93Surprise! Ik ben toch gekomen!x94 En dat is maar goed ook, want de Gussies hebben een verjaardagscadeautje voor Ko meegenomen: een fles Hatten rosxe9 (Balinese wijn) en een mooie verjaardagskaart. Terima kasih!
We gaan met zx92n vieren lunchen bij Warung Dayux92s. Gus vindt dat wel grappig, want zijn zus heet ook Dayu en zij werkte vroeger op Bali als kok. Niet alleen wij, maar ook bij de Gussies valt de x91rijstafelx92 (geen schrijffout, het staat hier op de menukaart met xe9xe9n T) in de smaak. De schaaltjes gaan leeg, dus dan is het naar Balinese maatstaven een goede maaltijd!
 
We nemen afscheid van de Gussies, want die moeten om vier uur in Kuta zijn, en wij maken ons x91rondjex92 Ubud af. We komen de Stroopwafels tegen x96 hoezo toevallig? x96 bij de kleine galerie, waar we in november vorig jaar ons schilderij x91Blue Bali Dreamx92 hebben gekocht. Er hangen vergelijkbare werken van schilder Dodek, maar niet zo in het oog springend als het schilderij dat we thuis hebben hangen. Gelukkig maar, zou niet weten waar we een tweede kwijt moetenx85
We drinken een colaatje met uitzicht op de sawax92s: x91a drink with a view!x92
 
Vlak naast dit restaurantje zit een hondenopvang. Hier verrichten ze goed werk, omdat ze hier de honden inenten tegen rabixebs en castreren. Honden op Bali hebben een vrij leven en kunnen zich makkelijk voortplanten. Volgens de hindoetraditie, het belangrijkste geloof op Bali, zorgt de hond voor het bereiken van de hemel en dus zie je bij de meeste Balinese woonerven een x96 blaffende x96 hond. Echter een tijdje geleden leek hondsdolheid op Bali een groot probleem te worden. Het eiland, waar jaarlijks 30.000 mensen worden gebeten door een hond, had niet genoeg vaccinaties in huis tegen rabixebs. Op verzoek van de Wereld Gezondheid Organisatie zijn er toen ruim 200.000 honden afgemaakt om het virus tegen te gaan. Op dit moment lijkt het rabixebsprobleem op Bali weer grotendeels onder controle te zijn. De meeste honden zijn ingexebnt en die dragen een rode halsband, zodat men duidelijk kan zien dat de hond een vaccinatie heeft gehad. Mocht een hond deze rode halsband niet om hebben, dan wordt het beestje zonder pardon afgemaakt. Het klinkt hard, maar zo is het leven op Bali nou eenmaalx85

x92s Avonds gaan we opnieuw met zx92n tweetjes op pad voor een lekkere maaltijd. De Stroopwafeltjes willen wat dichterbij x91huisx92 eten en blijven in het hotel. Wij lopen in de schemering door het apenbos naar het centrum van Ubud. De keus valt op Cafe Batan Waru, die we kennen van het restaurant in Kuta. De pisang goreng-hotlist verschuift: hier eten we de lekkerste bakbanaantjes van Bali!!
We sluiten de avond af bij XL Shisha Lounge met een waterpijpje, muntthee en lekkere livemuziek.
Om tien uur een belletje naar de receptie van Saren Indah en een kwartiertje later komt het shuttlebusje ons oppikken, die ons keurig weer bij het hotel afzet.

Zondag 17-07-2011

Het laatste ontbijt in Kayuputih doen we samen met Frits & Marianne. De kinderen van Surmini zijn ook aanwezig: wat zijn Jenny en David al groot geworden (die hebben we in 2007 voor het laatst gezien) en ook de kleine Dani is alweer bijna 4 jaar, wat een mooi Balinees poppetje!
We nemen afscheid van Frits & Marianne, de dames van de keukenbrigade en de tuinmannen/vrouw. Vooral Surmini en Sri Gati vinden het jammer dat we gaan. x93Terima kasih banyaaaaaak!x94.
 
We worden uitgezwaaid en dan rijden we het hek van Villa Kembang Kertas door en gaan we richting Singaraja. Frits heeft ons een mooie route via Kintamani uitgelegd en die loopt het eerste stuk langs de kust en dan dwars door de bergen. De bochtige weg slingert zich vanaf zeeniveau de berg op naar zox92n 1600 meter, met af en toe mooie vergezichten. Het is boven best fris, zeker als we de wolken in rijden. We maken even een korte stop en ik maak direct vriendjes met twee Balinese jongetjes die mijn kokoskoekjes erg lekker vinden.

In tegenstelling tot wat we van plan waren, stoppen we toch in Kintamani en lunchen bij een van de vele x91buffetrestaurantsx92. We hebben even snel gekeken waar de minst vieze gordijntjes voor de ramen hangen en waar de meeste mensen zitten. Het is erg massaal, maar het eten smaakt uiteindelijk prima! Nadeel van zox92n buffet: je eet al snel veel te veelx85

Kintamani & Gunung Batur
Het Kintamani-gebied wordt vaak aangeduid als 'het dak van Bali'. De bergdorpjes Kintamani, Batur en Penelokan liggen er op een gemiddelde hoogte van 1500 meter op de hoogste kam van de caldera van de Batur vulkaan (1717 m hoog), met een schitterend uitzicht op de vulkaan en het kratermeer. De Gunung Batur (guning = berg) is een actieve vulkaan bij het Baturmeer. De eerste gedocumenteerde eruptie van de vulkaan was in 1804. Sindsdien is de vulkaan regelmatig actief. De laatste uitbarsting was in 2000. De vulkaan is vanaf diverse plaatsen te beklimmen.
 
Vanaf Kintamani gaat het daarna weer bergafwaarts richting Ubud. We passeren de beroemde rijstveldterrassen van Tegallalang. In Bali hebben ze twee soorten rijst die simpelweg oude en nieuwe rijst worden genoemd. Het verschil zit x91m in de oogsttijd. De oude rijst heeft 4 maanden nodig en de nieuwe rijst 3 maanden, dus bij de nieuwe rijst hebben ze xe9xe9n oogst meer in het jaar. De kwaliteit van de nieuwe rijst is echter qua smaak en geur beduidend minder.
Helaas liggen de sawax92s er nu niet zo mooi bij: bruin en droog. Wij hebben ze wel eens groener en minder druk (al die toeristen hier!) gezien. Snel doorrijden dus!

In Ubud is het weer even omschakelen naar de drukte: we verbazen ons over al die roodverbrande toeristen in korte broek of te korte rokjes, opdringerige verkopers en de drukte op de weg: er staat gewoon een file in het centrum van Ubud van twee rijen dik! We zijn de afgelopen week gewend geraakt aan de slaperige dorpjes, groene rijstvelden waarop met puur lichamelijke arbeid hard gewerkt wordt en werkelijk iedereen die je op heel vriendelijke manier gedag zegt en niet zoals hier om de vijf meter een irritant mannetje die x96 ook vanaf de overkant van de straat x96 begint te roepen: x93Hey Mister, transport? Taxi, ya?x94.
Vlotter en makkelijker dan verwacht komen we bij ons volgende hotel x93Saren Indahx94 aan. We worden vriendelijk ontvangen en na het gebruikelijke welkomstdrankje worden we naar onze kamers gebracht. Het is een klein hotel met 15 kamers, maar de nummering loopt hier een beetje vreemd: de Stroopwafels hebben kamer 102 en 106, naast elkaar, en in het volgende blok is onze kamer met nummer 104 (???). We inspecteren onze kamer en daarna is het zwembad aan de beurt. Zo, dat is wat je noemt een verkoelende duik! We komen nog net niet klappertandend uit het water. Misschien is het zo koud omdat het hier vanmiddag nog hard geregend heeft?
 
Om vanaf ons hotel in het centrum te komen, moeten we langs het bekende apenbos van Ubud: Monkey Forest. Het begint al te schemeren, maar die apen zijn volgens mij dag en nacht actief. Zolang je ze echter geen eten geeft of laat zien dat je eten bij je hebt, laten die apen je met rust.
We lopen net op de Jalan Monkey Forest als het begint te spetteren. O jee, een tropisch buitje; voor die losbarst schieten we het eerste de beste restaurant in dat we tegenkomen en net op tijd! Helaas blijken we nou net een van de duurste restaurants van Ubud binnengelopen te zijn: Lotus Lane. Voor 6 pizzax92s en een drankje zijn we ruim vijftig euro kwijt en dat is voor (onze) Balinese begrippen veel geld! Nou ja, we zitten in ieder geval droog!
Er komt in korte tijd behoorlijk wat hemelwater naar beneden, maar na een uurtje is het weer droog. We lopen nog even mee met de Stroopwafels om hen de tourist information aan te wijzen, want dat is de plek waar de gratis shuttle service van Saren Indah je komt oppikken. Het is ons alleen niet duidelijk of we nou wel of niet moeten bellen voor die pick-up. Marcel doet een poging met zijn mobiel, maar krijgt geen verbinding. De tourist service is nog open en daar kun je lokaal bellen. Even een telefoontje naar het hotel en zodra we weten dat zij zo opgehaald worden, nemen wij afscheid en gaan wij nog even naar de XL Shisha Lounge: ja, je leest het goed, ze hebben hier in Ubud een waterpijpcafxe9! (zie ook verslag van ons bezoek aan Bali in november 2010).
Er speelt een livebandje, de waterpijp is weer lekker en ze schenken er ook muntthee. Bali en shisha, een perfecte combinatie!
Om 22.20 uur is de laatste rit van de shuttle service, dus staan wij op tijd bij het pick-up punt. Om half elf nog geen busje van Saren Indah te zien. Dan maar even bellen: hxe9, het nummer is niet in gebruik. We proberen het nummer op diverse manieren te bereiken, maar het lukt niet. Dan maar een alternatief zoeken: lopen of zox92n transportmannetje inschakelen? We kiezen voor het laatste. Even afdingen en uiteindelijk brengt hij ons voor RP 20.000 naar het hotel.

Later horen we dat de Stroopwafels 45 minuten op het shuttlebusje hebben staan wachten en uiteindelijk x96 noodgedwongen x96 ook maar alternatief vervoer hebben gekozen. Wij hebben het idee dat ze bij Saren Indah ook niet precies weten hoe ze met dat pick-up schedule moeten omgaan. Morgen maar even opnieuw uitproberenx85

Zaterdag 16-07-2011

Vandaag is het Hari Kalungan, net als Guningan een belangrijke dag voor de Balinezen, dus er zullen wel veel mensen op de weg zijn voor een bezoek aan een tempel. Wij gaan na het ontbijt op pad en rijden richting Pemuteran, hier gaan we het x91Proyek Penyux92 bij Reef Seen Aquatics bezoeken.
Pemuteran is een klein vissersdorp met een aantal hotels aan het strand en een paar duikscholen. Het is een van de minder bekende badplaatsen van Bali en daardoor nog heerlijk rustig, zeker in vergelijking met Kuta en Sanur. Toen we vier dagen geleden naar Menjangan gingen, zijn we door Pemuteran gereden en heb ik een bord van Reef Seen langs de kant van de weg zien staan en dacht ik dat het wel makkelijk te vinden zou zijn. We rijden echter te ver door en moeten in het volgende dorpje keren. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan met al dat brommerverkeer op de weg. Uiteindelijk vinden we het bord en het zijweggetje dat naar Reef Seen leidt.
 
Schildpaddenopvang & eco-project in Pemuteran
Aan het strand van Pemuteran vinden diverse eco-projecten plaats. Een paar hotels en duikshops zijn als xe9xe9n van de eerste ter wereld een project begonnen om door middel van elektriciteit koraal te stimuleren opnieuw aan te groeien. In theorie was deze methode al bekend, maar zij waren de eerste die het ook op grote schaal in de praktijk brachten. Het koraalrif verkeerde door overbevissing en de warme golfstroom van El Nino in erg slechte staat. Gebruik makend van lokale materialen zijn er ijzeren kooiconstructies gemaakt, die door middel van elektriciteit begroeit raken met koraal. Door deze innovatieve techniek groeit het rif met vijf keer de normale snelheid aan! En je kunt gemakkelijk al snorkelend bekijken hoe dit in zijn werk gaat. Het nieuwe koraal trekt weer vissen aan, waardoor ook de vissers weer een bestaan kunnen opbouwen. Zij vissen nu op een verantwoorde manier. Iedereen is blij met deze vernieuwende oplossing, de lokale bevolking en de toeristen.

Exe9n van de duikshops is een aantal jaar geleden ook een schildpaddenopvang begonnen. Het begon met een paar schildpadden die verstrikt zaten in vissersnetten. Voor de lokale bevolking was het normaal dat schildpadden werden verwerkt tot schildpadsatxe9 en de schilden gebruikt voor ceremonixeble doeleinden. Dankzij het schildpaddenproject en de donaties die worden gegeven, kunnen schildpadeieren en schildpadden die in de visnetten zijn geraakt gekocht worden van de arme lokale bevolking. Voor het bedrag per schildpadei (RP 3.000) kan men wel drie kippeneieren terugkopen. En als een schildpad die in een visnet vastzit naar de opvang wordt gebracht, wordt de donatie die wordt gegeven om de schildpad uit te zetten, gedeeld met de betreffende visser. Visser blij, toerist blij en schildpad blij! Ondertussen is er zoveel voorlichting aan de lokale bevolking gegeven, dat de vissersgemeenschap het project volledig omarmt en geen schildpadden meer eet. En dat terwijl er in Bali jaarlijks 30.000 schildpadden werden opgegeten! Oude destructieve gewoontes worden door dit project omgezet naar nieuwe, milieuvriendelijke gewoontes.

De schildpaddenopvang is beroemd geworden door Boomer, een reuzenschildpad van een centimeter of 70. Hij was xe9xe9n van de eerste schildpadden die werd uitgezet, maar hij bleef maar terugkomen, als een boomerang en daarom is hij Boomer genoemd. Na een aantal pogingen hebben ze het opgegeven om Boomer uit te zetten. Boomer heeft nog jaren tevreden in een van de bassins van de opvang rondgezwommen, want hij liet zich heel graag aaien! Helaas is Boomer in 2010 overleden.

In de bassins zwemmen behoorlijk wat schildpadjes rond. Ze zijn respectievelijk 1-2-3 maanden oud en er is xe9xe9n grote schildpad van 7 jaar, ik noem hem maar even Boomer II, want ook deze kwam steeds terug naar het strand waar ze hem uit hadden gezet.
De medewerker van x93Proyek Penyux94, zoals ze het schildpaddenproject hier noemen, beantwoordt al onze vragen. Helaas is het niet mogelijk om nu een schildpadje uit te zetten. Dat doen ze alleen tussen 08.00 en 10.00 uur x92s ochtends, anders wordt het te warm. We doneren een x-bedrag, zodat er weer 33 schildpadjes te eten kunnen krijgen. Een mooi project!
We gaan daarna aan het strand even wat drinken. Het strand bestaat deels uit vulkanisch zand en is net als in Lovina en de overige stranden van Noord-Bali zwartgrijs van kleur. Er staat een heerlijk windje van zee en de bananencake is ook erg lekker!
 

Na de schildpadjes is het tijd voor een bezoek aan een tempel. Bali zou niet zijn wat het is zonder al die tempels. De duizenden kleine en grote hindoetempels (pura in het Balinees) of offerplaatsen zijn niet alleen het centrum van de dagelijkse ceremoniexebn en offers, maar hebben ook de vorm bepaald voor het unieke Balinese landschap. Ieder dorp heeft meerdere publieke tempels, ieder huis heeft tenminste xe9xe9n eenvoudige huistempel en op belangrijke kruispunten, bij rijstvelden of op – voor de Balinezen – magische plaatsen (zoals oude bomen) staan steeds kleine offerplaatsen om voorbijgangers te beschermen. Sommige tempels zijn zxf3 belangrijk dat ze niet tot xe9xe9n enkele gemeenschap behoren, maar tot het hele eiland. Hieronder valt ook de Pura Pulaki, waar het vandaag vanwege Hari Kuningan een drukte van belang is: veel Balinezen brengen een bezoek aan de Pura Pulaki en ze komen van heinde en verre. We spreken een Balinese meneer, die helemaal uit Tabanan gekomen is en dat is met al die drukte op de weg al gauw zox92n drie uur rijden!
 
Pura Pulaki tempelcomplex
Vlakbij Pemuteran ligt de Pura Pulaki, die tot de zes heilige tempels van Bali gerekend wordt. De Pulaki-tempel zou net als de andere zeetempels door de heilige priester Nirartha zijn opgericht, ter ere van zijn verdwenen en tot godin verworden dochter. De Pura Pulaki is gebouwd in de 16e eeuw en werd begin 1980 volledig gerestaureerd. Vandaag de dag is het tempelterrein de woon- en verblijfplaats van een grote familie apen die de tempel x91bewakenx92.
Eigenlijk bestaat de Pura Pulaki uit meerdere tempels, die tegen een steile rots aan zee gebouwd zijn. De drie belangrijkste tempels zijn:
Pura Melanting. Deze tempel x96 schuingelegen op een klif, omringd door prachtige zwarte muren x96 wordt bewaakt door een aantal kleptomanische apen. Zij bewaken niet alleen de tempel, maar ook de omliggende rots. Hoewel wij de dieren allesbehalve heilig zouden willen noemen, zien de Balinezen ze als nakomelingen van Hanuman (apengod).
Pura Pulaki. Eind vorige eeuw gebouwd en daardoor nog in perfecte staat. De hoge donkere muren lijken wel uit de zwarte rotsformatie gehakt. Doordat de tempel aan de rand van de oceaan staat, levert dit een prachtig plaatje op.
Pura Pabean. Deze tempel maakt deel van het Pura Pulaki-complex, hoewel deze zich niet in het complex bevindt, maar op de heuvel aan de overkant staat. Het is vooral een thuishaven voor vissers die hier vragen om een behouden vaart.

We stellen ons in eerste instantie bescheiden op in een hoekje van het tempelcomplex. De mensen hier zijn echter makkelijk te benaderen en zeer gastvrij waardoor je snel met ze in gesprek komt. Ook laten ze zich graag fotograferen. Vooral Balinese kinderen zijn leuk om te fotograferen: de jongetjes gedragen zich dan stoer en de meisjes beginnen een beetje verlegen te lachen. Fantastische mensen die Balinezen! En de aapjes die hier bij de tempel rondhangen, zijn ook bijzonder fotogeniek!

We rijden terug naar Kayuputih en nemen een verkoelende duik in het zwembad. We hebben straks een luxeprobleem, omdat we nu het hele zwembad voor onszelf hebben en in Ubud moeten we het weer delen met andere hotelgasten!
De laatste avond in Kayuputih/Lovina eten we x91benedenx92. Vlak voor we vertrekken begint het te regenen. Eerst begint het nog rustig, horen we de dikke druppels een voor een op de bladeren van de bananenplant naast het terras vallen, maar dan gaat het steeds wat harder en barst er een tropisch buitje los. Dat duurt hier meestal niet lang, een uurtje gemiddeld. Het regent nog steeds als we naar beneden rijden, dus voor het eerst worden de ruitenwissers gebruikt (andere hendel Ko, hier zitten de ruitenwisser en richtingaanwijzer precies contra met de Europese auto).
We gaan hapje eten bij Bintang Bali, waar het gezellig druk is en bijna vol zit met gasten. Ze schuiven voor ons twee tafeltjes aan elkaar, zodat we met zx92n zessen kunnen zitten. De loempiax92s worden hier met een kritische blik gekeurd, maar we zijn het nog steeds unaniem eens dat die van Pantai in Tuban de lekkerste zijn. Maar goed dat we daar aan het eind van de reis nog komenx85 Over eind van de reis gesproken (hoewel we daar nog liever niet aan denken), morgen begint al een beetje de x91terugreisx92 en reizen we weer zuidwaarts richting Ubud.

Vrijdag 15-07-2011

We zouden vandaag om zes uur naar de markt gaan om boodschappen te doen voor onze tweede Balinese kookles, maar omdat het de vorige avond laat is geworden, hebben we dit gecanceld. Het merendeel van de boodschappen was al in huis, dus Surmini hoefde alleen nog maar kip en groente te kopen. Wij vinden dat wel prima, kunnen we lekker uitslapen!
Pas tegen xe9xe9n uur hoeven we pas weer in actie komen. Marcel en ik duiken met een schortje voor de keuken in. De dames van de keukenbrigade vinden het helemaal leuk om samen met ons te koken. Er is nog veel vlees over van de babi guling, dus kunnen we dat mooi gebruiken voor verschillende gerechten. Vandaag gaan we de volgende recepten bereiden: babi kecap (varkensvlees in ketjapsaus), sateh lilit babi (gehaktspiesjes), tum babi (varkensgehakt gestoomd in bananenblad), ayam opor (kip met groente in kokossaus) en sayur urab (groente met kokos). Gede is vanmorgen een palmboom in geklommen en heeft er een verse kelapa, kokosnoot uit gehaald.
We beginnen met de basis: een Balinese bumbu (= kruidenmengsel/-pasta). Op het aanrecht staat een schaal met alle ingredixebnten. Er zijn hxe9xe9l veel soorten gember, essentieel voor de Balinese keuken. We maken alle ingredixebnten schoon en snijden deze in kleinere stukjes (o.a. gember, ui en knoflook) en Surmini doet voor hoe ze alles met een vijzel fijn maakt. Dat ziet er makkelijker uit dan het is! Marcel en ik zijn het erover eens dat het een vakmanschap is. Sri Gati en Surmini draaien er hun hand niet voor om: dit is dagelijkse kost voor de dames! Zij staan thuis dagelijks voor dag en dauw in de keuken deze bumbu te bereiden. Toch hebben ze er kennelijk veel plezier in om ons de fijne kneepjes van de Balinese keuken te leren. Ik noem het voor het gemak maar even Bumbu Bali, een crxe8meachtige substantie die als dxe9 smaakmaker van de Balinese keuken geldt. Normaal gesproken gaan er veel meer chilipepers door, maar wij gebruiken er maar twee. Naast chili gaan er onder meer ui, knoflook, kemirinoten, nootmuskaat, palmsuiker (gula bali), citroengras (sereh), trassi (zeer sterk geurende garnalenpasta, getver, wat meurt dat spul toch!) en gember door. Met de vijzel worden alle ingredixebnten tot een dikke pasta vermengd en deze laat Sri Gati een paar minuten sudderen in plantaardige olie. Mmm, heerlijk, de geur van citroengras en knoflook stijgt op uit de pan!
De bumbu gebruiken we onder meer om sateh lilit babi, oftewel varkenssatxe9, van een kruidige smaak te voorzien. Met behulp van duim en wijsvinger draaien we het gekruide gehakt om stokjes van citroengras. De sticks worden later op een BBQ geroosterd.
Marcel haalt voor de babi kecap de magerste stukjes vlees van de babi. Er is echt nog zoveel van de babi over, dat we er morgen nog wel een keer van kunnen eten! Ik vraag me af wat de Balinezen met de kop en pootjes van de babi doen? Zouden ze dat ook in een gerecht verwerken? Vast welx85 Binnen twee uur zijn we klaar met koken en kunnen we een welverdiende plons in het zwembad nemen.

We eten vanavond vroeg: om vijf uur staan onze zelfgemaakte gerechten op tafel en kunnen we gaan proeven. Opnieuw genieten we van al dat lekkere eten. We hebben niet voor niets twee uur in de keuken gestaan: Valerie & Yasmine proeven van alles en grote favoriet is de sateh lilit babi, die gaat helemaal op! Hebben we het toch voor elkaar gekregen om ze voor het einde van de vakantie de Indonesische keuken lekker te laten vindenx85 Omdat we zo vroeg zijn gaan eten, kunnen de dames van keukenbrigade ook op tijd naar huis. Wat een lieve vrouwen zijn het toch. Marianne moppert weleens op ze, maar ik vind Surmini & Sri Gati echt toppers in de keuken. Ze doen x96 zeker voor ons x96 echt hun best en dat mag ook wel eens gezegd worden!